درسنامه آموزشی کارگاه کارآفرینی و تولید کلاس دهم
بخش 30: تهیهٔ برنامهٔ بازار و بازاریابی
برنامه بازار و بازاریابی
برنامه بازار و بازاریابی به عنوان مهمترین قسمت طرح کسبوکار شامل دو قسمت بررسی بازار و روشهای بازاریابی است.
1- بررسی بازار:
در این قسمت مؤسسین باید به بررسی دو عامل مهم در بازار یعنی مشتری و رقیبان بپردازند. با بررسی مشتری، کل مشتریان یک محصول شناسایی میشوند و با بررسی رقیبان، تعداد رقبا، تواناییها و نقاط ضعف آنها شناسایی میشود. همچنین فرصتها و موانع ورود به این کسبوکار نیز شناسایی میگردد. سپس با اطلاعات به دست آمده، میزان فروش خود را تخمین میزنند (شکل 1- 30)
کار در منزل (صفحه 116 کتاب درسی)
بررسی بازار: به کمک اعضای تیم خود، اقدامات زیر را انجام دهید:
1- محصول/خدمت نوآورانۀ خود را در نمایشگاه، سایت، جمعی از آشنایان و دوستان به نمایش بگذارید و از وجود مشتری برای محصول/ خدمت، اطلاع کسب نمایید.
2- کل مشتریان را به بخشهای کوچکتر با خصوصیات و ویژگیهایی مانند سن، جنسیت، محل اقامت، میزان تحصیلات و علاقهها، شخصیت، میزان استفاده از محصول و ... تقسیمبندی و بر ترکیبی از این قسمتها تمرکز کنید.
3- مشتریانی را که سه ویژگیِ علاقهمندی به محصول/ خدمت، توان مالی خرید و در دسترس بودن را دارند، مشخص و انتخاب کنید.
4- رقیبانِ در این بخش از حوزه کسبوکار را بیابید و تواناییها و نقاط ضعف آنها را شناسایی کنید.
5- فرصتها و محدودیتهای ورود به این بخش را بسنجید.
6- با توجه به بررسی مشتریان و بررسی رقیبان میزان فروش خود را پیشبینی کنید؟
2- روشهای بازاریابی:
پس از بررسی بازار و شناخت مشتریان، مالکان کسبوکار باید روشهای بازاریابی متناسب با نیاز مشتریان و در جهت دستیابی به اهداف کسبوکار را ارائه دهند. این روشها شامل ویژگیهای محصول/ خدمت، شیوههای قیمتگذاری، روشهای تبلیغ، توزیع و ... است.
فعالیت (صفحه 116 کتاب درسی)
بازاریابی: به کمک اعضای تیم خود، بعد از بررسی بازار و شناخت نیازهای مشتریان، روشهای اجرای بازاریابی کسبوکار تیم خود را ارائه دهید. برای این کار مراحل این فعالیت را انجام دهید.
1- محصول/ خدمت خود را با چه ویژگیهایی میخواهید به بازار ارائه دهید؟ جدول 1- 30 را تکمیل کنید.
| ویژگی | توضیح |
|---|---|
| اندازه | |
| سرعت | |
| بسته بندی | |
| شکل | |
| وزن | |
| رنگ | |
| ..... |
2- از چه روشی برای قیمتگذاری محصول/ خدمت خود استفاده کردید و قیمت محصول را چقدر پیشبینی میکنید؟ در جدول 2- 30 روشهای قیمتگذاری آمده است، برای پاسخ به این سؤال از آن کمک بگیرید.
| روش های قیمت گذاری | نحوۀ محاسبه |
|---|---|
| قیمت گذاری بر مبنای رقبا | قیمت رقیب، قیمت عمده فروشی |
| قیمت گذاری بر مبنای هزینه | قیمت تمام شده برای هر واحد محصول به علاوه درصدی از سود |
3- از چه روشهایی برای تبلیغ محصول/ خدمت خود استفاده میکنید؟ در جدول 3- 30 برخی از انواع روشهای تبلیغ آورده شده است، شما نیز روش تبلیغی تیمتان را بنویسید.
| انواع روشهای تبلیغ | روش تبلیغ شما |
|---|---|
| فروش حضوری، بروشور، پوستر، تقویمهای رومیزی، تبلیغات دهان به دهان و ... |
4- از چه روشهایی محصول/ خدمت خود را به فروش میرسانید؟ در جدول 4- 30 برخی از انواع روشهای فروش آورده شده است، شما نیز روش فروش کسبوکارتان را بنویسید.
| انواع روشهای فروش | روش فروش شما |
|---|---|
| تلفنی، شرکت در نمایشگاهها، آگهی، فروشگاه، ارائۀ مستقیم به مشتری و ... |
5- شیوۀ انتقال محصول و رساندن آن به دست مشتری چگونه است؟ در جدول 5- 30 برخی از انواع شیوۀ توزیع محصول/خدمت آورده شده است، شما نیز روش توزیع کسبوکارتان را بنویسید.
| انواع شیوۀ توزیع | شیوۀ توزیع شما |
|---|---|
| فروشگاههای عمده فروشی، خرده فروشی، تحویل به درِ منازل، دریافت سفارش به کمک پست و ... |
فعالیت (صفحه 118 کتاب درسی)
فرض کنید تیم شما، یک نوع خمیر دندان با ویژگیهای متفاوت و برتر تولید کرده است و به منظور آگاه ساختن مردم از محصول خود تصمیم دارد یک تابلوی تبلیغاتی در سطح شهر نصب نماید. با هم فکری اعضای تیم، در مورد طراحی یک تصویر خلاقانه که توجه مشتریان را به خود جلب کند، راه حل ارائه دهید. تیم برنده، تیمی است که راه حلهای جدید و ابتکاری ارائه داده باشد.
بازاریاب از نظر اسلام: در دیدگاه اسلامی، مسئولیت بازاریاب آن است که اطمینان یابد که محصول، حلال (یعنی طیب) بوده و به شیوههای حلال تهیه شده است و هیچ آسیبی به مصرف کنندگان و جامعه نمیرساند.
برخی از اصول حاکم بر بازار اسلامی: اصل الهی بودن، اصل کرامت انسانی، اصل عدالت، اصل نفی سلطه خارجی، اصل پایبندی به تعهدات، اصل ارزش کار و اصل مخالفت نکردن با ارزشهای اخلاقی از جمله اصول حاکم بر بازار اسلامی هستند. همچنین بایدها و نبایدهای بازار مسلمانان در لزوم فراگیری احکام و آداب تجارت، معامله کالای مرغوب، مساوات در قیمتگذاری بین مشتریان، پرهیز از ورود در معامله دیگران، پرهیز از غش در معامله، منع تبانی برای بالابردن قیمتها، منع کم فروشی، پرهیز از پنهان کردن عیب کالا، پرهیز از احتکار و پرهیز از انجام معاملههای حرام است.
پژوهش (صفحه 118 کتاب درسی)
در خصوص احکام خرید و فروش و قیمتگذاری در اسلام، با جستوجو در منابع گوناگون تحقیق کنید و نتایج را در کلاس ارائه دهید.